درس پنجم نام‌هاى ديگر شيعه بعد از خلافت امير مؤمنان على عليه السّلام ، با گسترش تشيّع ، افزون بر نام شيعه ، به تدريج عناوين ديگرى چون علوى ، امامى ، حسينيه ، اثناعشرى ، خاصه ، جعفرى ، ترابى و رافضى بر دوستداران خاندان رسالت اطلاق شد . اگرچه عموم دوستداران اهل بيت عليهم السّلام را همچنان شيعه مىگفتند ، اين القاب و عناوين به مناسبت‌هاى گوناگون به شيعيان گفته مىشد . گاهى نيز مخالفان القابى براى سرزنش و كوچك كردن به شيعيان مىدادند ؛ چنان‌كه از زمان معاويه ، بنى اميه و اهل شام ، از ميان القاب و كنيه‌هاى على عليه السّلام ، ابو تراب را براى آن جناب به كار بردند و به شيعيانش ترابى مىگفتند . معاويه بعد از صفين و حكميت ، وقتى مىخواست عبد الله بن حضرمى را به بصره بفرستد ، در مورد قبيله‌ها به او سفارشهايى مىكرد ؛ اما دربارهء قبيله ربيعه ، گفت : « ربيعه را رها كن كه همهء افراد آن ترابى هستند » « 1 » . به گفته مسعودى ، ابو مخنف كتابى داشته به نام اخبار الترابيين كه مسعودى ، رخداد « عين الورد » را از آن ، نقل كرده است « 2 » . عنوان رافضى را مخالفان شيعيان بر آنها اطلاق مىكردند و غالبا وقتى مىخواستند كسى را به ترك دين متهم كنند ، به او رافضى مىگفتند . چنان‌كه شافعى مىگويد : إن كان رفضا حب آل محمد * فليشهد الثقلان أنى رافضى « 3 » « 4 » يعنى اگر دوستى آل محمد رفض است ، انس و جنّ شاهد باشند كه من رافضى هستم .

--> ( 1 ) . بلاذرى . انساب الاشراف ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1394 ه ، ج 2 ، ص 423 . ( 2 ) . مسعودى . مروج الذهب ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1411 ه ، ج 3 ، ص 110 . ( 3 ) . هيثمى مكى : الصواعق المحرقة ، ص 123 . ( 4 ) . الامين ، سيد محسن . اعيان الشيعة ، دار التعارف للمطبوعات ، بيروت ( بىتا ) ، ج 1 ، ص 21 .